DARDANEL -Çanakkaleliler Derneği e.V.
TRDEEN
Alacakaranlıkta Şehitler Abidesi ve deniz
BİR ŞEHİR. BİNLERCE HİKÂYE.

Bazı kıyılar,
unutturmaz.

Troya’nın taşlarından Gelibolu’nun sessiz tepelerine. İki kıta arasında, insanlığın hafızasında bir yolculuk.

YAVAŞLA. HİKÂYEYE KULAK VER.40°03′ N · 26°13′ E
© Volcanicaaa · CC BY-SA 4.0
ÇANAKKALE / TÜRKİYE

İki kıtanın arasında.
Hafızanın tam kalbinde.

Çanakkale Boğazı yalnızca iki kıyıyı ayırmaz. Ege’yi Marmara’ya, geçmişi bugüne bağlar. Bu sulardan ordular geçti; kıyılarında kentler kuruldu, hayatlar değişti. Bugün aynı rüzgâr, bize hatırlamanın ve birlikte yaşamanın değerini anlatıyor.

ASYAAVRUPA
DARDANEL

Derneğimiz

01 / Zaman Tüneli

Zamanın izinde

Beş bin yılı aşan bir hikâye. On durak. Ortak bir hafıza.

BÖLÜM 01 / MÖ 3000

Bir efsaneden daha fazlası

Troya’da yürürken tek bir şehrin değil, üst üste kurulmuş hayatların izini takip edersiniz. Yaklaşık MÖ 3000’e uzanan yerleşim, yüzyıllar boyunca yeniden biçimlenmiş; duvarları, kapıları ve gündelik eşyaları farklı çağları bugüne taşımıştır. Homeros’un destanları bu kıyıları dünyanın ortak hayal gücüne yerleştirir. Ancak destan ile arkeolojik bulguyu birbirine karıştırmamak gerekir: Kazılar bir savaş anlatısının bütün ayrıntılarını doğrulamaz. 1998’den beri UNESCO Dünya Mirası olan Troya, hem gerçek bir yerleşim hem de insanlığın hikâye anlatma gücünün simgesidir. Rüzgârın taşların arasından geçtiği bu yerde, geçmiş bir sonuç değil, hâlâ sorular soran bir başlangıçtır.

Tarih kaynağı
BÖLÜM 02 / MÖ 480 / 334

İki kıta, değişen dünyalar

Antik dünyanın Hellespontos dediği bu sular, orduların ve düşüncelerin geçişine tanıklık etti. Pers kralı Kserkses, MÖ 480’de Yunanistan seferi için boğaz üzerinde gemilerden köprüler kurdurdu. MÖ 334’te Büyük İskender karşı yönde, Asya’ya geçti; Granikos yakınındaki zaferi Pers İmparatorluğu’na karşı yürüttüğü seferin ilk büyük dönüm noktalarından biri oldu. Bugün kıyıya baktığınızda görülen açıklık, geçmişte yalnızca coğrafi bir mesafe değildi. Geçiş, iktidar ve belirsizlik demekti. Bu hikâyeyi hükümdarların adları kadar, geride kalan evler ve yola çıkan binlerce insan üzerinden de düşünmek gerekir. Boğaz, dünya tarihini birbirine bağlayan dar bir eşik olarak kaldı.

Tarih kaynağı
BÖLÜM 03 / 1462–1463

Denizin iki yakasında nöbet

İstanbul’un fethinden sonra boğazın güvenliği Osmanlı yönetimi için yeni bir önem kazandı. Fatih Sultan Mehmed’in emriyle 1462–1463 döneminde inşa edilen Kilitbahir ve Çimenlik kaleleri, dar geçidin iki yakasında karşılıklı yükseldi. Birinin adı denizin kilidini, diğerinin adı sultanın kalesini hatırlatır. Bu taş yapılar yalnızca askerî gücün değil, coğrafyayı okuyabilen bir planlamanın da izleridir. Kıyı boyunca ilerleyen bir gemiyi iki taraftan izlemek, boğazı savunma düşüncesinin merkezindeydi. Bugün avlularında yürürken taşın gölgesi, denizin sesi ve karşı kıyının yakınlığı bir araya gelir. Kaleler, Çanakkale’nin hikâyesinde mekânın nasıl belirleyici olduğunu sessizce anlatır.

Tarih kaynağı
BÖLÜM 04 / 18.03.1915

Bir boğazın direnişi

18 Mart 1915’te İngiliz ve Fransız savaş gemileri Çanakkale Boğazı’nı zorladı. Osmanlı savunması, kıyı bataryaları ve mayın hatlarının birlikte işlemesine dayanıyordu. Nusret’in 7–8 Mart gecesi Erenköy Koyu’na döşediği mayınlar bu savunmada belirleyici bir yer tuttu. Günün sonunda müttefik donanması ağır kayıplarla geri çekildi; denizden geçiş girişimi başarısız olmuştu. Bu başarı, tek bir anın ya da tek bir kişinin eseri değildi. Gözcülerin, topçuların, denizcilerin ve ikmal görevlilerinin emeği aynı savunmada birleşti. Kıyıda duyulan her patlamanın arkasında gerçek hayatlar vardı. Zaferi hatırlamak, o hayatların taşıdığı korkuyu, sorumluluğu ve cesareti de unutmamaktır.

Tarih kaynağı
BÖLÜM 05 / 25.04.1915

Şafakta değişen kıyılar

25 Nisan sabahı Gelibolu kıyıları yeni bir savaşın başlangıcına uyandı. Müttefik birlikleri Seddülbahir çevresine ve Arıburnu’na çıktı; Avustralya ve Yeni Zelanda birliklerinin ayak bastığı kıyı, daha sonra ANZAC Koyu adıyla dünya hafızasına yerleşti. Dar sahillerden dik yamaçlara uzanan arazi, ilerlemeyi ve savunmayı şekillendiriyordu. Osmanlı birliklerinin karşı koyuşuyla kısa sürede sonuçlanması beklenen harekât, aylar sürecek çatışmalara dönüştü. Bugün sahilde durduğunuzda su ile tepe arasındaki mesafe küçüktür. O gün bu mesafe, her adımda belirsizlik taşıyordu. Burada hatırlananlar yalnızca askerî hareketler değil, birbirini tanımadan aynı savaşın içine sürüklenen insanların hayatlarıdır.

Tarih kaynağı
BÖLÜM 06 / 08.1915

Her tepenin bir hafızası var

Yaz ilerledikçe Gelibolu’da savaş, dar bir coğrafyada derinleşti. Ağustos ayında Kanlısırt, Conkbayırı ve Anafartalar çevresinde şiddetli çarpışmalar yaşandı. Kanlısırt’taki saldırılar ile kuzeydeki tepeleri ele geçirme girişimleri, müttefiklerin cephedeki kilitlenmeyi aşma arayışının parçalarıydı. Mustafa Kemal, Anafartalar ve Conkbayırı’ndaki Osmanlı savunmasında önemli komuta sorumlulukları üstlendi. Avustralyalı, Yeni Zelandalı, Britanyalı ve diğer birliklerin deneyimleri de bu toprakların hafızasına kazındı. Bugün tepelerin adları birer ziyaret noktası gibi görünür. Oysa her biri siperlerde bekleyişi, yaralıları taşımayı ve geri dönmeyen arkadaşları hatırlatır. Burada cesaretin yanında kaybı da görmek, geçmişe duyulan saygının ayrılmaz bir parçasıdır.

Tarih kaynağı
BÖLÜM 07 / 1915

Tarihin ardındaki insan

Seyit Onbaşı’nın adı, Çanakkale savunmasının insan yüzünü hatırlatır. Havranlı bir topçu eri olan Seyit, Rumeli Mecidiye Tabyası’ndaki hizmeti ve ağır top mermisini taşımasıyla anılır. Anıtında görülen yük, bugün yalnızca fiziksel kuvveti değil, olağanüstü koşullarda üstlenilen sorumluluğu da simgeler. Popüler anlatılarda merminin ağırlığı ve bir geminin batırılması gibi ayrıntılar farklı biçimlerde aktarılır; burada tartışmalı sayıları kesin bilgi olarak sunmuyoruz. Hikâyenin merkezinde sıradan bir hayatın savaşla kesişmesi vardır. Onu anarken adı kayıtlarda öne çıkmayan topçuları, sıhhiyecileri ve denizcileri de düşünmek gerekir. Tarih, yalnızca komutanların kararlarında değil, bu insanların emeğinde ve dayanışmasında da yaşar.

Tarih kaynağı
BÖLÜM 08 / 12.1915 – 01.1916

Geriye kalan sessizlik

Aylar süren çatışmaların ardından müttefik kuvvetleri yarımadayı tahliye etme kararı aldı. Arıburnu ve Suvla’daki çekilme Aralık 1915’te, Seddülbahir’deki son tahliye ise 9 Ocak 1916’da tamamlandı. Kıyılar boşaldı; geride siperler, mezarlar ve evlerine dönmeyen insanların yokluğu kaldı. Osmanlı savunması harekâtı durdurmuştu, ancak Birinci Dünya Savaşı başka cephelerde sürüyordu. Bu nedenle Çanakkale’nin hikâyesini bütün savaşın burada sona erdiği düşüncesiyle anlatmak doğru değildir. Burada sona eren, büyük bedeller ödeten bir seferdi. Bugünün sessiz manzarasına bakarken o ayrımı korumak önemlidir: Askerî sonuç belirgindir; insanların taşıdığı yas ise sınırların ve tarafların ötesine uzanır.

Tarih kaynağı
BÖLÜM 09 / 1960 · 1973 · 2014

Hatırlamak, barışı korumaktır

1960’ta ziyarete açılan Çanakkale Şehitler Abidesi, yaşamını yitiren Osmanlı askerlerinin hatırasını boğazın üzerinde görünür kılar. Yarımada, 1973’te tarihî millî park olarak koruma altına alındı; 2014’te kurulan Tarihi Alan Başkanlığı ile yönetim yapısı değişti. Bugün Türk şehitlikleri ile farklı ülkelerin mezarlık ve anıtları aynı coğrafyada yer alır. Her taş, ziyaretçiye farklı bir dilde aynı sorumluluğu hatırlatır: Kaybedilen hayatları insan olarak görmek. Buraya gelmek yalnızca geçmişin izlerini izlemek değildir. Sessiz yürümek, bir ismi okumak ve başkasının yasına yer açmak da ziyaretin parçasıdır. Çanakkale’nin barışa açılan yüzü, bu ortak saygıyla güçlenir.

Tarih kaynağı
BÖLÜM 10 / 2018 · 2022 · ∞

Hafızadan geleceğe

Çanakkale geçmişiyle yaşayan, fakat yalnızca geçmişten ibaret olmayan bir kenttir. 2018’de ziyaretçilere açılan Troya Müzesi, arkeolojik mirası çağdaş bir anlatımla buluşturur. 18 Mart 2022’de hizmete giren 1915 Çanakkale Köprüsü ise Avrupa ve Asya arasında yeni bir kara yolu bağlantısı kurdu. Biri binlerce yıllık izleri anlamaya, diğeri bugünün yolculuklarını kolaylaştırmaya yönelir. Kordon boyunca yürüyen insanlar, çalışan liman ve öğrencilerin gündelik hayatı bu tarihî coğrafyanın devam eden hikâyesidir. Bir ziyaretin sonunda yanımızda yalnızca savaşların ve hükümdarların adları kalmasın. Bu kıyılarda hayatın nasıl yeniden kurulduğunu, hafızanın gelecekle nasıl yan yana yürüyebildiğini de görelim.

Tarih kaynağı
02 / GELİBOLU

Hatırlamak için durun

Taşların, tepelerin ve kıyıların anlattıklarına yer açın.

04 / Blog

Kıyıdan notlar

Geziyi derinleştiren kısa okumalar.

Alacakaranlıkta Şehitler Abidesi ve deniz
Volcanicaaa · CC BY-SA 4.0
1960 · 1973 · 2014

Hatırlamak, barışı korumaktır

1960’ta ziyarete açılan Çanakkale Şehitler Abidesi, yaşamını yitiren Osmanlı askerlerinin hatırasını boğazın üzerinde görünür kılar.

Okumaya başla
05 / Etkinlikler

Birlikte hatırlamak

Derneğimizin buluşmaları ve ortak hafızamızı yaşatan anma günleri.

Dernek etkinlik arşiviMoers · DİTİB Camii

Çanakkale Şehitlerini Anma Mevlidi

Uzakta olsak da unutmadık.

19 Mart 2017 tarihinde DARDANEL - Çanakkaleliler Derneği e.V. olarak, Moers’te bir DİTİB camisinde Çanakkale şehitlerimizi anmak için mevlit düzenledik. Çanakkale’den kilometrelerce uzakta, aynı hatıranın etrafında buluşmak; aramızdaki mesafeye rağmen geçmişimizle bağımızı korumanın bir yoluydu.

Çanakkale’yi hatırlamak, yalnızca bir tarihe dönmek değildir. Bir daha evine dönemeyen bir insanı, yarım kalan bir hayatı, geride kalanların ömür boyu taşıdığı özlemi düşünmektir. Her bir kaybın ardında bir aile, bir bekleyiş, söylenememiş bir söz vardır. Şehitlerimizi anarken, onların isimlerinin ve fedakârlıklarının unutulmamasını diliyoruz.

Türkiye’de 18 Mart, Şehitleri Anma Günü ve Çanakkale Deniz Zaferi’nin yıl dönümü olarak anılır. Moers’teki mevlidimizi ertesi gün, 19 Mart’ta gerçekleştirdik. Bir gün önce, 18 Mart 2017’de resmen kurulan derneğimiz için bu buluşma, kuruluşumuza eşlik eden anlamlı bir hatıra oldu.

Bize düşen, hatırayı yalnızca geçmişte bırakmamaktır. Çocuklarımıza Çanakkale’yi anlatırken cesaretin yanında merhameti, fedakârlığın yanında hayatın kıymetini de anlatmak istiyoruz. Savaşın bütün ailelerde bıraktığı acıyı unutmadan; birbirine saygı duyan, barış içinde yaşayan kuşaklara katkı sunmayı diliyoruz.

Çanakkale şehitlerimizi rahmet, minnet ve saygıyla anıyoruz. Mekânları cennet olsun. Hatıraları, birbirimize karşı taşıdığımız sorumlulukta ve barışı koruma irademizde yaşamaya devam etsin.

Tarihî bağlam: Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihî Alan Başkanlığı. Etkinlik bilgileri: DARDANEL dernek beyanı. 18 Mart anmaları hakkında ↗

Çanakkale’de yıllık anma günleri

18MART

Şehitleri Anma Günü

ÇANAKKALE
25NİSAN

Kara muharebeleri ve ANZAC anmaları

ÇANAKKALE
10AĞUSTOS

Anafartalar anmaları

ÇANAKKALE
Resmî programları incele
06 / Ziyaretinizi planlayın

Yola çıkmadan önce

İyi bir ziyaret, küçük bir hazırlıkla başlar.

01

Ulaşım

Asya kıyısındaki Çanakkale merkezi ile Avrupa kıyısındaki Gelibolu ziyaret noktalarını ayrı planlayın. Feribot seferlerini ve köprü güzergâhını yolculuk öncesi kontrol edin.

02

Saatler ve biletler

Müze saatleri, ücretler ve geçici kapanışlar değişebilir. Bu sitede sabit saat verilmez; güncel bilgiyi resmî duyurulardan doğrulayın.

03

Saygılı ziyaret

Mezarlıklarda sessiz olun; anıtlara tırmanmayın, izinsiz drone uçurmayın ve belirlenen yolları izleyin. Arazi erişilebilirliği için önceden bilgi alın.

Kaynaklar ve görsel hakları

Fotoğraflar WebP biçimine dönüştürüldü ve yeniden boyutlandırıldı; ekranda kırpılabilir. CC BY-SA türev görselleri aynı lisansla sunulur.

JSON · Fotoğraf ve lisans

DARDANEL - Çanakkaleliler Derneği e.V.

Dernek adresi
Wintgensstrasse 130
47058 Duisburg · Almanya
E-Mail
info@dardanel.de
Dernek sicili
Duisburg · VR 5833

Antetli belgede belirtilen başkan: Orhan Ekinci

İçerikten sorumlu:
DARDANEL - Çanakkaleliler Derneği e.V.

Gizlilik

Bu web sitesinden sorumlu:
DARDANEL - Çanakkaleliler Derneği e.V.
Wintgensstrasse 130, 47058 Duisburg
info@dardanel.de

Üyelik formu yalnızca cihazınızda bir metin dosyası oluşturur; form verilerini göndermez. Bu web sitesi analiz araçları, reklam çerezleri veya gömülü sosyal medya içerikleri kullanmaz. Görseller ve yazı tipleri yerel olarak sunulur.

www.dardanel.de adresindeki yayın için barındırma sağlayıcısı olarak IONOS planlanmıştır. Siteye erişildiğinde teknik bağlantı verileri barındırma sağlayıcısı tarafından işlenebilir. Ayrı ön izleme sürümünde ilgili ön izleme ve oturum açma hizmetlerinin veri işleme koşulları geçerlidir.

Facebook yalnızca haricî bağlantı olarak eklenmiştir. Bağlantıya tıkladığınızda Facebook açılır ve sağlayıcının gizlilik koşulları geçerli olur. Bize e-posta gönderdiğinizde bilgilerinizi talebinizi yanıtlamak amacıyla kullanırız.